امام رضا(ع) در 11 ذی قعده سال 148 هجرى قمرى در شهر مدينه به دنيا آمد. پدر ايشان امام موسى بن جعفر(ع)، يعنى امام هفتم شيعيان و مادرشان بانويى بزرگوار و خردمند به نام (تكتم) يا (نجمه) بود. امام رضا(ع) در همان سالى زاده شد كه پدربزرگ ايشان، يعنى حضرت امام جعفر صادق(ع)، به شهادت رسيد.

نام ايشان (على ) است، ولى بر اساس شيوه اى كه در ميان اعراب مرسوم است، به وى (ابوالحسن) مى گفتند. اين گونه اسمها را (كنيه) مى نامند. علاوه بر نام و كنيه، گاه عنوان ديگرى نيز به افراد مى دهند كه آن را (لقب) مى گويند. امام هشتم داراى لقب هاى متعددى است. از جمله معروف ترين اين القاب، (رضا)، (عالم آل محمد)، (غريب الغرباء)، (شمس الشموس) و (معين الضعفاء) است. ناميدن هر فرد به اين نامها، يعنى اسم، كنيه و لقب دليل خاصى دارد. گفته اند كه وى را به اين جهت (رضا) لقب داده اند كه خدا از او راضى است.

دوران امامت ایشان 20 سال بوده که 10 سال اول مقارن با حکومت هارون الرشید خلیفه عباسی و 10 سال بعدی مقارن با حکومت فرزندان هارون به نامهای امین و مامون هر کدام به مدت 5 سال بود.

حضرت در روز جمعه، آخر ماه صفر سال 203 هجرى قمرى توسط مامون با انار یا انگور زهرآلود به شهادت رسيده، در حالى كه 55 سال از عمر مبارك امام سپرى شده بود.

محل شهادت امام ، شهر توس و محل دفن ايشان نيز در باغ حميد بن قحطبه

(استاندار وقت) در سناباد بوده كه بعدها (مشهد الرضاـ محل شهادت امام رضا عليه السلام) نام گرفته و اينك به نام مشهد شهرت دارد.