نـــــــور

به طور كلي، اصلاحات اقتصادي امام مهدي(ع) را مي توان در سه محور اصلي خلاصه كرد:
.1 به استخدام گرفتن ثروت هاي زمين و بهره برداري از آنها به نفع فرد فرد جامعه جهاني.
.2 بازپس گيري ثروت هاي غصب شده و اموال بادآورده و استفاده از آنها براي ارتقاي سطح زندگي انسان هاي زمين.
.3 برقراري عدالت اجتماعي و مساوات، همراه با برنامه ريزي درست و صحيح براي آسايش و آرامش انسان ها.
¤ حاكميت اسلام، مبارزه با انحرافات و رشد و تكامل عقلي
براي تشكيل جامعه واحد جهاني، وحدت ديني مردم جهان يكي از ضروريات است. اديان مختلف با فرهنگ ها و آداب و رسوم گوناگون به طور قطع در صورت نقش داشتن در اداره جوامع، سبب تفرقه و ناسازگاري اجتماعي و مانع وحدت و يگانگي خواهند بود؛ زيرا دين و جهان بيني، زيربناي تفكر و روابط اجتماعي انسان است. بر همين اساس، اصلاحات ديني و فرهنگي امام مهدي(ع) براي تشكيل حكومت واحد جهاني بر سه اصل استوار است؛
1- اصلاح انحراف هاي فكري
از مهمترين بخش هاي اصلاحات ديني و فرهنگي امام عصر(ع)، مقابله با انحرافات، كج روي ها و بدعت هاي ديني- بويژه در جوامع اسلامي- است.
روشن است كه پاكسازي ذهن ها از رسوبات فكري گذشته (خصوصاً اگر به نام دين باشد)، كاري بسيار دشوار است، چنان كه اين جريان را يكي از موانع بزرگ و مشكلات دشوار در راه اصلاحات مهدي(ع) برشمرده اند و بدون شك، بخش عمده اي از جنگ هاي آن حضرت در سرزمين هاي اسلامي، در ارتباط با همين مقاومت هاست و مسلمانان، با حربه اسلام انحرافي كه در حقيقت، ضداسلام است به جنگ با امام برمي خيزند و دين او را بدعت آميز و برخلاف اسلام و ديني جديد مي خوانند(2) كه آن حضرت، ناگزير از روشنگري و استدلال و در مواردي نيز مقاومت و مبارزه در دفاع از اسلام راستين خواهد شد.
2- حاكميت اسلام بر جهان
بعد از ظهور امام زمان(ع) و مبارزه ايشان با انحرافات فكري و عقيدتي (از طريق روشنگري و استدلال و تسخير قلب ها و گستردن عدالت و محبت) و نيز نزول حضرت عيسي(ع) و اقتدا نمودن او به مهدي(ع) در بيت المقدس، تقريباً تمامي مسيحيان و بسياري از پيروان ديگر اديان، به اسلام مهدي ايمان مي آورند(3) و در زماني اندك، دين واحدي بر جهان، حاكم خواهد گشت و پرچم اسلام در تمامي نقاط جهان به اهتزاز درخواهد آمد.
مهدي(ع) با حاكم كردن توحيد و فرهنگ اسلامي بر جامعه جهاني و از بين بردن زمينه هاي ظلم و فساد و فقر، در ساختن جامعه يگانه بشري به توفيقي بزرگ و بي مانند، دست مي يابد و همه علل و عوامل ناسازگاري ها و تضادهاي اجتماعي را كه علت اصلي آن در اختلاف عقايد و ارزش ها نهفته است از بين مي برد و با عرضه اسلام راستين كه آثار عمل به آن به طور عيني و ملموس براي همگان روشن مي گردد راه هر گونه اختلاف و تفرقه را خواهد بست.
3- رشد عقلي و تكامل علم و دانش
يكي از زيباترين مراحل اصلاحات ديني و فرهنگي حكومت مهدي، رشد عقلي انسان ها و تكامل علم و دانش است. انسان در بعد عقلي و رشد فرهنگي، سيري طولاني داشته و زحمات زيادي در اين راه، متحمل شده و دستاوردهايي نيز حاصل نموده است؛ ولي كوشش انسان در مسير تكامل و رشد، بيشتر به بعد مادي جهان و زندگي انسان، معطوف بوده و در مسائل ماوراي طبيعي، پيشرفت چنداني نداشته و همچنان مجهولات بي شماري پيش روي وي قرار دارد.
در حقيقت، شناخت انسان از جهان هاي ماوراي طبيعت، هنوز بسيار محدود و اندك و رازآلود است و متخصصان رشته هاي گوناگون علوم بشري، با اين همه پيشرفت، به دستاوردهاي اندك و ناچيز علوم در اين زمينه ها اعتراف دارند. از سوي ديگر، چون هدف از خلقت انسان، رشد و تكامل علمي و معرفتي اوست، بايد روزي اين هدف، تحقق يابد.
بدون شك، اين مهم در زمان ظهور مهدي(ع) تحقق مي يابد و بشر به محضر استاد و معلمي راه پيدا مي كند كه اولاً به خاطر اتصال به منبع علم، هيچ مجهولي در عالم برايش وجود ندارد و ثانياً هدف او پرده برداري از مجهولات و ارتقاي انسان ها تا اوج تكامل علمي و عقلي است.
امام صادق(ع) در اين باره مي فرمايد: «علم و دانايي، از 27 حرف تشكيل مي شود. تمام آنچه پيامبران تاكنون آورده اند، دو حرف است و مردم تاكنون بيش از دو حرف را نشناخته اند. آن گاه كه مهدي ما قيام مي كند، 25 حرف ديگر را آشكار مي كند.»(4)
مهدي(ع) مردم را به دانش هاي يقيني و درست، هدايت مي كند و شناخت ها و معارف ناب و خالص را براي آنان به ارمغان مي آورد و تمام نقطه هاي ابهام و سرگرداني را در علوم، محو خواهد نمود و در سايه حكومتش، علم و عقل انسان ها آن چنان متحول مي گردد كه زنان در خانه ها با كتاب خدا و سنت پيامبر(ص) قضاوت مي كنند.(5)
¤ استقرار كامل امنيت و عدالت
پرواضح و مبرهن است حكومتي كه براساس احاديث اسلامي، در مدتي كوتاه، بر دشواري ها چيره مي گردد و نابه ساماني ها را از بين مي برد و بذر اميد در دل ها مي كارد، از پشتيباني همه جانبه مردمي برخوردار خواهد شد. نظامي كه آتش ظلم و ستيز را خاموش كند و آسايش و امنيت و صلح و مهرورزي را چنان به جامعه بازگرداند كه حيوانات نيز از آن بهره مند شوند. اين چنين حكومتي برنامه كارآمدي براي اصلاحات وسيع اجتماعي خواهد داشت.
نگاهي گذرا به احاديث عصر ظهور منجي عالم بشريت، ابعاد گسترده و زواياي مختلف اين اصلاحات را نمايان مي سازد كه در بخش اجرايي به دو سر فصل اصلي تقسيم مي شود؛ استقرار عدالت و امنيت اجتماعي.
¤ ترسيم افقي روشن بر مبناي تحقق گمشده بشر
گسترش عدالت در پهنه گيتي و ريشه سوزي بيداد از سراسر زمين، در راس اصلاحات اجتماعي حكومت مهدي (ع) است . در احاديث و آياتي كه درباره قيام آن امام آمده است، دعوت به توحيد و مبارزه با شرك و كفر، به اندازه استقرار عدالت و اجراي آن، مورد تاكيد قرار نگرفته است و شايد علت، اين باشد كه: با برقراري عدالت اجتماعي در سايه اسلام و حاكميت عدل، همه مردم خسته از ظلم و فقر، تبعيض و حق كشي، و استثمار و چپاول، با هر دين و مذهبي كه باشند، مشتاقانه به حكومت عدل محور مهدي، پناه مي آورند و گم شده ديرينه خويش را در آن مي يابند.
بنابراين، اجراي عدالت، اقدام اصلي و سرلوحه همه برنامه هاي مهدي (ع) است، چنان كه امام صادق(ع) در ذيل آيه خداوند، به عدل و احسان، امر مي كند (6) مي فرمايد: خداوند براي مردم، دستوري جز عدل و عمل به احسان ندارد. (7)
اميرالمومنين (ع) درباره عدالت اجتماعي مي فرمايد:«اجراي عدالت، سبب زنده ماندن احكام دين است». (8)
امام كاظم (ع) نيز در اين باره مي فرمايد:«زمين، در پرتو عدل، زنده مي شود و اجراي خداوند در زمين، مفيدتر از چهل روز بارندگي است». (9)
ترديدي نيست كه براي ساختن جامعه توحيدي بر مبناي تعليم وحي، مهمترين اصل و شالوده كار همان اجراي عدالت و گسترش آن است.
¤ طعم شيرين امنيت و زمينه سازي بروز استعدادها
امنيت اجتماعي، زمينه ساز همه فعاليت هاي سالم اجتماعي است و شرط لازم براي رشد و تكامل فرد وجامعه محسوب مي شود. در جامعه امن، ديگر بيم و هراس و دلهره و نگراني در مردم نيست، كسي از كسي بي دليل نمي ترسد و هيچ كس (در هر مقام اجتماعي كه باشد) نمي تواند به اشخاص پايين دست خويش زور بگويد و در مسير زندگي و پيشرفت كسي مانع تراشي نمايد.
در جامعه امن، سرمايه داران و متنفذان بر جامعه تسلط ندارند و سرنوشت درماندگان يا طبقات پايين اجتماعي، به دست قدرتمندان و ثروتمندان، رقم نمي خورد.
در سايه امنيت اجتماعي، مانعي بر سر راه فعاليت هاي افراد وجود ندارد، محصول كار و كوشش افراد، نصيب خودشان مي گردد و ثمره تلاش ها و زحماتشان را بي كم و كاست، دريافت مي كنند.
در عصر حكومت مهدي (عج) نادرستي و دغلبازي در كار نيست و بازار نامردي ها و نيرنگ بازي ها رونقي ندارد، همه تلاش ها و فعاليت هاي مردم در سايه امنيت كامل و بر محور درستي و انسانيت، استوار است و منتقدان و مخالفان نيز آزادانه سخن مي گويند و پاسخ مي شنوند و هيچ كس، ديگري را به تغيير دين، اجبار و الزام نمي كند. (10)
به طور كلي بايد گفت: امنيت اجتماعي پديده اي است كه در پرتو عدالت اجتماعي پديد مي آيد و از شاخه ها و ميوه هاي آن درخت تناور است.
مهدي (عج) در جامعه عدالت محور خود، همه معيارها و ضوابط غير انساني را كنار مي زند و بيم آفرينان و هراس انگيزان را در جوامع بشري نابود مي سازد، اعمال نفوذ ها، سلطه طلبي ها و قانون شكني ها را نفي مي كند و حركت جامعه و روابط اجتماعي را بر پايه قانون و عدل و احترام به حقوق و ارزش هاي انسان، استوار مي سازد.
در آن دوران زندگي بخش، هيچ حقي ضايع نمي گردد و هر كس در هر مقام به بيش از آنچه حق دارد، دست نمي يابد. در چنين جامعه اي قلب ها به هم نزديك مي شوند، دوستي و مهرورزي، جاي كينه توزي و دشمني را مي گيرد و درگيري و تزاحم، جاي خود را به رقابت سالم و آزاد مي دهد. امير مومنان(ع) مي فرمايد:«چون قائم ما قيام كند، كينه ها از دل ها بيرون مي رود و حيوانات نيز با هم سازگاري مي كنند. در آن روزگار، زن با همه زيبايي و زيور خويش، از عراق به راه مي افتد و تا شام مي رود واز هيچ چيز نمي ترسد». (11)
پي نوشت ها:
1- بحار الانوار، ج 52، ص 224؛ تفسير العياشي، ج 1، ص .64
2- بحارالانوار، ج 52، ص .293
3- همان، ص 184-.182
4- همان، ص .336
5- الغيبه، نعماني- ص .239
6- سوره نحل، آيه .90
7- نورالثقلين، ج 3، ص .78
8- الحياه، ج 6، ص .81
9- مكيال المكارم، ج 1، ص .85
10- بحارالانوار، ج 53، ص 40-.37
11- منتخب الاثر، ص .474